Kleurendia's Asmat en Mappi jaren '50-'70.

Diapositieven cineast Piet ter Laag.

 

Piet ter Laag was een Nederlandse cineast en fotograaf die in de jaren vijftig actief was in Nederlands Nieuw-Guinea, toen nog een overzees gebiedsdeel van Nederland. Hij stond bekend om zijn indrukwekkende fotoreportages en documentairefilms waarin hij op een respectvolle en gedetailleerde manier de levenswijze van de Papoeavolkeren vastlegde. Zijn werk behoort tot de belangrijkste visuele bronnen over de Papoeaculturen uit die tijd.

Piet ter Laag filmend op de Julianatop. September 1959.

Asmat:

Paalwoningen aan de oever. Piet ter Laag diapositief 209-2-060

Asmat prauwen. Piet ter Laag diapositief 209-08-72 

Asmatter luistert via de koptelefoon naar een geluidsband. Piet ter Laag diapositief 209-01-84.

Het leguanenvel wordt hierna met bloed en kalk aan de bovenrand van de nieuwe trom (tifa) heen vastgekleefd. De jongen steunt op een bamboe koker waar water in vervoerd en bewaard wordt. Piet ter Laag diapositief 209-01-089.

Om het vel te fixeren wordt gebruikt gemaakt van een gevlochten rotan ring. Piet ter Laag diapositief 209-01-92

Asmat man met krans van aan pennen in zijn koeskoesmuts gestoken kaketoeveren. Piet ter Laag diapositief 209-3-080

Asmatter met in het haar aangebrachte vlechten van plantaardig materiaal en een met zaden en veren versierd tasje op de rug. Piet ter Laag diapositief 209-2-073 

Mappi:

Man uit de Mappi met paradijsvogel getooid. Piet ter Laag diapositief 209-3-083

Man van de Mappi met oranje prieelvogel (Sericulus ardens) als tooi, neusschelp en het hoofd omkranst met een dubbele rij nautilus-tussenschotten. Piet ter Laag diapositief 209-3-084

Man uit de Mappi getooid met oranje prieelvogel (Sericulus ardens), jaarvogelveren, neusschelp en een ketting van hondentanden. Piet ter Laag diapositief 209-3-086

Moeder en dochter staand in een prauw. Mappi regentschap. Piet ter Laag diapositief 209-3-115 

Mappi Papoea's in catamaran-prauw op weg om hoog bezoek op te halen. Piet ter Laag diapositief 209-3-112

Diapositieven schrijver/journalist Anthony van Kampen.

 

Anthony van Kampen (1908–1991) had een sterke band met Nederlands Nieuw-Guinea, en in het bijzonder met het Asmat-gebied. Hij bezocht het Asmat-gebied veelvuldig, en gebruikte het als decor en inspiratiebron voor zijn literaire en journalistieke werk waarin hij zijn bewondering voor hun kunst, moed en gemeenschapszin tot uiting bracht. Hij had respect voor hun houtsnijwerk en spirituele beleving, die hij vaak als “oer”-authentiek beschreef, een ongekunstelde menselijkheid die volgens hem in de westerse wereld verloren dreigde te gaan. Tegelijkertijd keek hij vanuit een koloniale en paternalistische invalshoek: hij zag de Papoea’s als mensen die zich op de drempel van beschaving bevonden en “begeleid” moesten worden door westerlingen, waarmee dus zowel respect als superioriteitsdenken doorklonk in zijn werk. 

Anthony van Kampen verdeelt tabak onder een groep Asmatters. 

Asmat:

Anthony van Kampen D4-053. Asmat dorp 1955

Anthony van Kampen 106. Asmat man en Papoea-soldaat met Nederlandse vlag 1955

Anthony van Kampen D4-057. Asmat 1955. Asmatter onder de Nederlandse driekleur. De ergste straf voor een Asmat-kampong is het innemen van de vlag door het bestuur bij wangedrag, b.v. snellen. Als een andere kampong de vlag steelt, is dit aanleiding tot een oorlog. 

Anthony van Kampen D1-022. Asmat 1955. Schedels

Anthony van Kampen D4-063. Asmat 1955. Asmat vrouwen met sago-brokken en een varkentje

Anthony van Kampen D4-064. Asmat 1955. Vrouw met kind en visnet 

Anthony van Kampen D4-036. Asmat vrouw met verschillende kettingen van hondentanden

Anthony van Kampen D4-068. Asmat vrouwen, kampong Sjoeroe (Sjuru) 1955.

Anthony van Kampen diapositief 022. Asmat 1955. Asmat man met uitgestoken varkensbot als neusversiering (otsj).

Anthony van Kampen D4-020. Asmat 1955.  Asmat man met ketting van varkenstanden

Anthony van Kampen 061 Asmat man met Coix-zaden (Jakobstranen) in het haar gevlochten

Anthony van Kampen D4-039. Asmat man met neusbot (otsj).

Anthony van Kampen D4-065 Asmat man met haarextensies en neusversiering - otsj

Anthony van Kampen Asmat man met haarversiering en een uitgestoken bot door de neus (otsj) D4-017

Anthony van Kampen D4-011 Asmat krijgers

Asmat man met allerhande lichaamsversiering en een gevouwen mat (pir) onder zijn arm. Anthony van Kampen diapositief D4-009 

Anthony van Kampen D4-038. Asmat 1955. Asmat man met een hoeveelheid geroosterde vis.

Anthony van Kampen D4-054. Asmat 1955. Begin varkensfeest

Anthony van Kampen 113. Prauwenformatie Asmat

Anthony van Kampen 067 Asmat Prauwen 

Anthony van Kampen-114 Filmopname van prauwenformatie of vlootshow

Anthony van Kampen D4-051. Asmat 1955. Patrouille per prauw. Zittend resident van Zd Nieuw-Guinea Arie Boendermaker, staand AA Frans Capetti. 

Anthony van Kampen D4-032. Asmat ca 1955. Prauwenrace of vlootshow

Zielenprauw. Anthony van Kampen D1-028 

Zielenprauwen. Anthony van Kampen D4-043

Anthony van Kampen D4-012 Asmat mannen en bisjpalen. Bestuurspost Agats 1955.

Anthony van Kampen D1-025 Asmat mannen bij twee bisjpalen. Vermoedelijk bestuurspost Agats. 

Mappi:

Anthony van Kampen D4-016 Dansende Mappi vrouwen 

Anthony van Kampen D4-049 Resident A Boendermaker op patrouille in Mappigebied 

Anthony van Kampen 066 Feest in de Mappi

Anthony van Kampen 046. Man van de Mappi versierd met paradijsvogel- en jaarvogelveren 

Diapositieven J.M. Krösschell

 

Administratief Ambtenaar Kasuarinenkust (Afdeling zuid-Nieuw-Guinea) 11 oktober 1959 - 9 mei 1961. Beschrijvingen onder de afbeeldingen zijn van de hand van J.M. Krösschell zelf.

 

 

Krösschell JM Nieuw-Guinea II 031

Pirimapoen 1959 eerste opname van de bestuurspost Pirimapoen aan de Cookbaai, de hoofdplaats van het exploratiegebied Kasuarinenkust en residentie van de fotograaf. De opname werd vroeg in de ochtend genomen maar is onmiskenbaar onderbelicht. Wil men toch graag weten wat er allemaal op staat: het grote gebouw is het huis van de bestuursambtenaar (de heer Maturbongs, mijn voorganger vertoont zich in de deuropening). Het tweede gebouw is de Scheepvaartbarak; voorts ziet men nog iets van de steiger. De werkers voor het vliegveld komen hier met prauwen aan uit de bivaks in de omgeving van de post.

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 006 Serie Pirimapoen en omgeving okt./nov. 1959

De Hoofdbestuursassistent Maturbongs heeft de werkers nog het een en ander te vertellen. Dit wordt dan in het Maleis gedaan, veelal op bulderende toon en vele decibels hard, waarna een tolk van de politiegroep het vertaalt in het Asmats. Asmatters met petten en jasjes (liefst natuurlijk een uniformjas, maar gewoonlijk zonder broek....) kunnen alleen maar kepala's zijn. Zij staan ook altijd vooraan. Overigens stelt hun gezag niet veel voor, en wordt voornamelijk ontleend aan hun oorlogsleiderschap.

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 009 Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959

De eerste opname van een serietje, opgenomen in de kampong Saman, gelegen aan de Cookrivier, ter gelegenheid van een maskerfeest, dat speciaal voor de "Franco-Dutch Filmexpedition" *) opgevoerd werd.

*) Zie Jan Sneep II

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 016 Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959 

De maskers zijn naar buiten gebracht en worden nu het dorp door geleid. Wat nu de hele betekenis van dit ceremonieel is, heb ik niet kunnen achterhalen, maar hopelijk komt er nog eens een kans om het eens alleen mee te maken.*)

*) Zie Kees van Kessel I

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 019 Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959

Maskerfeest in Saman

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 022 Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959

Maskerfeest in Saman.

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 023 Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959

Maskerfeest in Saman

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 024 Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959

Opnamen van zogenaamde bisjpalen. Deze palen worden uit één stuk gesneden in het kader van de voorbereiding van een sneltocht, waarop een aantal familieleden of dorpsgenoten gewroken zullen worden. Voorstellingen van deze vermoorde familieleden of dorpsgenoten worden in deze paal - vervaardigd uit het hout van een moerasboom, gekozen vanwege het bezit van plankwortels - onder de uitvoering van verschillende rituelen verwerkt.
Deze palen zijn afkomstig van Otsjenep, waar de eerdergenoemde filmexpeditie langdurig heeft gefilmd. Unieke opnamen zijn hier gemaakt, die over enige tijd gebruikt zullen worden bij de vervaardiging van een grote film, die ongetwijfeld ook in Nederland gedraaid zal worden, en die U zeker moet gaan zien. (zie Jan Sneep II)

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 038b Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959 

Voorouderschedel

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 031

Krösschell JM Nieuw-Guinea III 036

Visvangst met netten is een specifiek vrouwenwerk; ieder net wordt bediend door twee vrouwen, meestal zusters, moeder-dochter, schoonzuster of andere nauwe relatie; men vist altijd in grotere groepen in verband met gevaar ( overvallen, haaien, etc).

Tijdens afnemend tij loopt men langzaam langs de kust en zodoende probeert men de vis in het net te krijgen; soms vist men 4 tot 6 uur lang en men ziet kinderen van 4, 5 jaar tot bejaarde vrouwen, ook zwangere.

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 030b Serie Pirimapoen (Pirimapun) en omgeving okt-nov 1959 

Het dorp Pirimapoen aan de Kaifem-rivier

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 048 Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) april-mei 1960 

De bestuursambtenaar van Pirimapoen moet weer een inspectiereis -hier meestal een tournee genoemd - maken in zijn gebied.
Na het uitdelen van de orders voor de achterblijvers het zover dat de vele tourneespullen ("barang") bij elkaar gehaald zijn en op de ruggen van een aantal Asmatters naar de boot gebracht kunnen worden.

Krosschell JM Nieuw-Guinea II 027 Serie reis Merauke-Pirimapoen (Pirimapun) en te Pirimapoen 25 sept. t/m 10 okt. 1959

Een Asmatter van de Casuarinekust (Kasuarinenkust); op de achtergrond de Cookrivier

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 009 Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) aprilmei 1960

Op weg naar zee zien wij op de Fajitrivier nog deze vissende vrouwen. Men vist hier voornamelijk op zeer kleine visjes en garnalen, die gevangen worden in fuiken; deze netfuiken worden bevestigd aan een in het water geplaatst staketsel.

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 006

De boot heeft het anker uitgeworpen en al gauw komen er prauwen aan met vrouwen, die vruchten, vis en sago willen ruilen (tegen rode textiel en tabak).

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 008 Serie Casuarinekust april/mei 1960

Zie boven

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 003

Wij zijn bij de eerste nederzetting aan de Kronkelrivier aangekomen; groot is de belangstelling niet, want men is nog steeds bang voor de blanke, waarvan men gelooft dat hij een teruggekomen voorouder is. Enkele belangrijke figuren hebben voor de gelegenheid gauw even een broekje aan gedaan, waar men overigens helemaal niet op gesteld is. (onderbelicht).

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 001 

De volgende dag bezoeken wij het tweede dorp aan de Kronkelrivier, genaamd Sinagap. Hier probeert men nog iedere keer de aanmaning van het Bestuur, de doden niet meer in het dorp voor de huizen op te baren, maar in het bos, te ontduiken. Men kan zich voorstellen wat het resultaat is wanneer vlak voor ieder huis een vier tot vijf dodenstellages, met lijken in alle stadia van ontbinding, staan.

Krosschell JM Casuarinekust: lijkenstellage / dodenstellage. De hoge lijkenstellage - opgericht voor een clanoudste- komt alleen aan enkele dorpjes aan de bovenloop van de Kronkelrivier voor.

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 012. Hierboven het door Cees Meuwese omschreven 'bloempotmodel' als bouwwerk waarbinnen het lijk wordt opgebaard.

Biejepies aan de Fajitrivier. Tegenwoordig Buepis, Zegwaard 1954: Buwepiets. 

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 021

En hier ziet U een Asmatter -met zijn prauw- ten voeten uit. Natuurlijk staat er een laagje water in!

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 011

Het jongelingenhuis in Basiem (Basim). Deze huizen komen maar in enkele dorpen voor. Ze zijn strikt "taboe" (verboden) voor vrouwen.

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 016 Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) april/mei 1960. Spelende kinderen in Nanö (Naneu)

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 017

Een aantal meisjes van Basiem (Basim) probeert met netten bij het opkomende water wat visjes en weekdieren te verschalken. Een pittoresk karakter verlenen de kokosnootpalmen ("klapper") aan de nederzettingen; men treft ze in alle oude dorpen aan.

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 014

Hogerop aan de Fajitrivier treffen wij nog enkele dorpen aan die kunnen bogen op de aanwezigheid van zogenaamde boomhuizen. Wanneer men goed tuurt ontwaart men ook nog wat trappen. Wij kunnen U verzekeren dat het beklimmen en afdalen een jarenlange training vereisen!

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 022

Fajitrivier boomhuizen

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 019

Aan de Ewtarivier  ligt het grootste dorp, namelijk Otsjanep (Ocenep), met circa 1100 zielen. Het zijn gevreesde koppensnellers, maar men kan hier ook prachtige stukjes houtsnijwerk vinden.

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 029b Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) april/mei 1960: Ocenep

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 027 Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) april/mei 1960: Man van Ocenep

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 028b Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) april/mei 1960: Vrouw uit Ocenep

Krosschell JM Nieuw-Guinea IV 033 Serie Casuarinekust (Kasuarinenkust) april/mei 1960. Grote schoonmaak in Ocenep

Krosschell JM Nieuw-Guinea III 050 Serie Casuarinekust april-mei 1960

Laatste blik op de bestuurspost Pirimapoen, die onder leiding van de bestuursambtenaar Krösschell werd opgezet met ter plaatse verkrijgbare materialen. Links midden is nog een deel van het aluminium huis van de zendingsarts van Pirimapoen te zien.

Diapositieven piloot Henny van de Kerkhof

Piloot Henny van de Kerkhof in een Piper Navajo Pa-31, ca 1976      

Met Papoea neushoornvogel (Rhyticeros plicatus) op de arm

Asmat:

Henny van de Kerkhof - Asmat d3s1 - 018

Henny van de Kerkhof Asmat d1s2- 043b

Henny van de Kerkhof - Asmat d1 - 002

Asmat vrouwen staand in hun prauw. DII -046b 

Henny van de Kerkhof - Asmat d1s2- 046

Henny van de Kerkhof - Asmat d3s1 - 041

Henny van de Kerkhof - B3s5 Asmat - 014 Kinderen aan het vissen

Henny van de Kerkhof - Asmat d1s2- 068

Prauwenrace. Henny van de Kerkhof - B3s4 Asmat - 025

Henny van de Kerkhof - Asmat d1 - 006

Mannen uit Ocenep. Henny van de Kerkhof - Asmat d3s1 - 024

Bezoek uit Ocenep. Henny van de Kerkhof - B3s5 Asmat - 015

Henny van de Kerkhof - B1s6 Asmat -001

Henny van de Kerkhof - Asmat d3s1 - 027

Henny van de Kerkhof - Asmat d1s2- 044

Henny van de Kerkhof - Asmat d1s2- 065

Henny van de Kerkhof - B3s4 Asmat - 020. Aan de halsketting een bamboe teken van gesnelde koppen (owam)

Henny van de Kerkhof - B3s8 Asmat - 033

Henny van de Kerkhof - B3s10 Asmat - 045 Yipae; Jipae; Maskerfeest

Henny van de Kerkhof - B3s10 Asmat - 046 Yipae Jipae Maskerfeest

Henny van de Kerkhof - B1s6 Asmat -020 Jipae Yipae Maskerfeest

Henny van de Kerkhof - B1s5 Asmat -016. Vrouw bezig met haar prauw op de oever te trekken, op de voorgrond een uitgebeiteld prauwvoorsteven.

Henny van de Kerkhof - DII -038 Prauwen

Henny van de Kerkhof - B3s1 Asmat - 010 Los prauwfront en bijna gereedgekomen trom (tifa)

Henny van de Kerkhof - B3s3 Asmat - 004 Man bezig de laatste hand aan zijn trom (tifa) te leggen

In en rond Abogé, kabupaten Mappi:

Henny van de Kerkhof - Abogé d1s2 - 051

Henny van de Kerkhof - Abogé d1s2 - 042

Hennie van de Kerkhof - Aboge d2s1 - 001

Henny van de Kerkhof - Abogé d1s2 - 050

Henny van de Kerkhof - DI -005 Voorsteven van een Awyu prauw 

Henny van de Kerkhof - Abogé d2s1 - 077

Henny van de Kerkhof - Abogé d2s1 - 037

Jachttrofeeën: Kasuarishelmen, varkenskaken en midden boven de ingang een krokodillenstaart

Henny van de Kerkhof - Abogé d2s1 - 051

De helmen en de tot ringen bijeengebonden slokdarmen van de Kasuaris

Overige:

Asmat man met opmerkelijke neusversiering. Opname wrsch Emil Röllin begin jaren '70. Bob Schijns Thema's Asmat-10-014 

Asmat man met uitgestoken varkensbot in de neus (otsj). Opname wrsch Emil Röllin begin jaren '70. Bob Schijns thema Asmat-10-013

Bob Schijns thema Asmat-10-017 

Beeldcollecties Papua Selatan:

ASMAT:

ASMAT / MAPPI:

ASMAT / MAPPI / BOVEN DIGOEL: