Papua Barat Daya - Zuidwest Papoea
Bewerking van Indonesian administrative divisions in west New Guinea (July 2022).svg door Wantok CC-BY-SA
Nederlands Nieuw-Guinea 1916. Papua Barat West-Papoea CC-BY-SA Utrechts Archief
Papua Barat Daya (Zuidwest-Papoea): De Maritieme Grens en de Culturen van de Vogelkop
De in 2022 opgerichte provincie Papua Barat Daya omvat het uiterste westen en de zuidwestelijke 'Vogelkop' van het eiland Papoea. Historisch gezien is deze regio een van de oudste contactzones van het eiland. De strategische ligging aan de maritieme handelsroutes zorgde ervoor dat inheemse gemeenschappen al vroeg – ver voor de intensieve twintigste-eeuwse pacificatie door het Nederlandse bestuur en de christelijke zending – in aanraking kwamen met externe invloeden uit de Molukken en het sultanaat Tidore.
Gedreven door de feitelijk overgeleverde beeldbronnen binnen ons archief, ordent deze pagina het beschikbare – zij het historisch beperkte – beeldmateriaal rondom de twee dominante ecologische en culturele zones van Zuidwest-Papoea:
-
De Raja Ampat-archipel: Maritieme Logistiek en Eilanddorpen
Dit maritieme landsgedeelte wordt gekenmerkt door kustgemeenschappen en eilanddorpen (zoals Arborek, Arefi en Makmak). Het schaarse historische beeldmateriaal, onder meer afkomstig uit de collecties van cineast Piet ter Laag (1961) en H. Woldendorp (ca. 1958), documenteert de kustarchitectuur op palen, traditionele ambachten zoals het weven van matten, en de constructie van zeewaardige handelsprauwen (wairon). Tevens tonen de beelden vroege technologische aanpassingen, zoals een inheemse smidse op het strategische bestuurseiland Sorong-Doom. -
Het Binnenland van de Vogelkop: De Wereld van de Maybrat en Tehit
Zodra men de kustplaatsen zoals Sorong en Inanwatan verlaat, betreedt men het dichtbeboste binnenland rondom de Ayamaru- en Aitinyo-meren. Hier staat de materiële cultuur centraal van onder meer de Maybrat (Meybrat) en de Tehit. De fotocollectie – verrijkt door vroege opnames van gouvernementsarts Jan Arie van der Hoeven (1949), piloot Henny van de Kerkhof (ca. 1975), en doopsgezind zendeling Herbert Marcus (1950-1961) – documenteert specifieke cultuurelementen. Hiertoe behoren de traditionele boomhutten architectuur, de rituele status van de medicijnmannen (wofles), de opvoering van ceremoniële dansen, en de prekoloniale praktijken rondom de secundaire dodenbezorging (de knekelheuvels).
Hiaten in het beeldarchief
Binnen de structuur van dit erfgoed document, dat strikt is opgezet rondom feitelijk overgeleverde beeldbronnen, vormt Papua Barat Daya een relatief bescheiden hoofdstuk. Grote delen van het onherbergzame binnenland van de Vogelkop en specifieke lokale subgroepen zijn in de vroege koloniale periode fotografisch ondergedocumenteerd gebleven.
Het ontbreken van diepgravende etnografische beschrijvingen voor bepaalde districten is dan ook een direct gevolg van deze visuele leegte, en impliceert geen rangorde in historische betekenis. Overeenkomstig onze missie om dit kwetsbare erfgoed te bewaren voor de huidige generaties Papoea's en onderzoekers, blijft ons platform permanent openstaan voor historische aanvullingen.
Raja Ampat
Salawati, Raja Ampat archipel. Achille Raffray Voyage en Nouvelle-Guinee 1876-1877 Le Tour du Monde XXXVII 1879 - 006
Piet ter Laag (fotograaf/cineast)
Diapositieven Raja Ampat 1961:
Raja Ampat eilanden. Piet ter Laag 209-6-107
Raja Ampat. Piet ter Laag 209-7-25
Piet ter Laag 209-6-091
H. Woldendorp
Diapositieven Raja Ampat ca 1958:
Dorpsstraat Makmak 1958. Raja Ampat. Diapositief H. Woldendorp 1-3-062
Sudombok 1959. Diapositief H. Woldendorp 1-5-133
Arefi 1957. Raja Ampat. Diapositief H. Woldendorp 1-3-060
Arborek, Raja Ampat 1957. Diapositief H. Woldendorp 1-2-037
Bagun (Sorong regency) 1959. Diapositief H. Woldendorp 1-1-015
Medicijnmannen (wofles) 1959. Diapositief H. Woldendorp 1-3-094
PKN (Protestantse Kerk Nederland)
Papoea smidse op strand Sorong-Doom. PKN diapositief DSC_7815
30 April feesten op Doom 1954. PKN diapositief DSC_8123
Na de varkensjacht. PKN diapositief DSC_8147
Handelsprauw. PKN diapositief DSC_7899
Prauwen op het strand te Mambor (Raja Ampat?). PKN diapositief DSC_8166
Binnenland
Kaarten uit: MENSEN VAN DE AYFAT, Ceremoniële ruil en sociale orde in Papua, Indonesia J.M. Schoorl 1979.
Boomhuis bij Ayamaru Maybrat 1932 CC-BY-SA TM-ALB-0650-128 NMVW
Een medicijnman (wofle) bij Aitinyo, Maybrat 1952. CC-BY-SA TM-10008356 NMVW
Henny van de Kerkhof (piloot)
Diapositieven Ayawasi, Maybrat ca 1975:
Jan Arie van der Hoeven (gouvernementsarts)
Afdrukken Puragi, Ayamaru, Aitinyo ca 1949:
Ajamaru '49. Ayamaru Maybrat, Foto Jan Arie van der Hoeven 1949
Ajamaru '49. Ayamaru Maybrat, Foto Jan Arie van der Hoeven 1949
Ayamaru Maybrat 1949. Foto Jan Arie van der Hoeven
Ayamaru Maybrat 1949. Foto Jan Arie van der Hoeven
Ajamaru 1949. Ayamaru, Barat Maybrat. Jan Arie van der Hoeven.
Aitinyo danshuis, Barat Maybrat West-Papoea. Jan Arie van der Hoeven 1949
Papua Barat Daya ca 1949 - Diapositief Jan Arie van der Hoeven 015-a-b